دندانقروچه (براکسیسم) — راهنمای کامل: علت، علائم، عوارض و درمان | Bruxism

🦷 دندانقروچه چیست؟
دندانقروچه که در دندانپزشکی به آن براکسیسم (Bruxism) گفته میشود، وضعیتی است که فرد بهطور ناخودآگاه دندانهایش را فشار میدهد یا میساید —برخی افراد در شرایطی که هیچ غذایی نمی جوند، به صورت ارادی و غیر ارادی، دندان های خود را به یکدیگر می سایند و فشار می دهند.
وقتی فرد با حرکت فک به عقب و جلو، دندانهای خود را به هم می ساید و یا آنها خود را روی هم نگه داشته و فشار می دهد، دچار دندان قروچه می باشد. این حالت میتواند در طول روز یا هنگام خواب اتفاق بیفتد
براکسیسم اغلب بدون اینکه خود فرد بداند رخ میدهد، بهخصوص در خواب شبانه که فرد حتی آگاه نمیشود و اطرافیان یا دندانپزشک اولین نشانههای آن را میبینند.
انواع دندانقروچه
🔹 ۱. دندانقروچه در خواب (Sleep Bruxism)
این نوع در هنگام خواب اتفاق میافتد و معمولاً شخص از انجام آن بیخبر است.
🔹 ۲. دندانقروچه در بیداری (Awake Bruxism)
این نوع بیشتر بهصورت فشار دادن یا گره کردن فک در طول روز رخ میدهد، معمولاً در پاسخ به استرس یا تمرکز ذهنی.
با چه علائمی متوجه دندان قروچه خود شویم؟
برخی از علائم می توانند نشانه ای از وجود دندان قروچه باشند. در زیر به بررسی آن ها می پردازیم:
درد یا خستگی فک هنگام بیدار شدن
صدای ساییدن دندان ها هنگام خواب(که اطرافیان متوجه می شوند)
درد گوش
به دلیل نزدیک بودن ساختار مفصل تمپورومندیبولار به کانال گوش، دندان قروچه سبب درد گوش می شود.
درد ارجاعی
دندان قروچه می تواند درد ارجاعی ایجاد کند. یعنی شما درد را در ناحیه ای جز ناحیه اصلی احساس می کنید.مثلا دچار سردردهای صبحگاهی می شوید.
ممکن است بر اثر آن گردن درد هم داشته باشید.
مشکلات دهان و فک

در صورت ساییدن دندان ها روی هم سبب کوتاه شدن، کند شدن و یا شکستن دندان ها می شوید. همچنین فشار دادن دندان ها روی هم به بافت های اطراف فک نیز فشار وارد کرده و دردفک، زخمی شدن لثه و شکستن دندان و حساسیت شدید دندان ها به سرما و گرما را در پی خواهد داشت.
خروپف
البته خروپف علت های متعددی دارد و نمی توان آن را تنها به دندان قروچه نسبت داد. بنابراین در صورتی که علائم دیگر را در کنار آن مشاهده کردید، ممکن است به دندان قروچه مبتلا شده باشید.
چرا دندانقروچه اتفاق میافتد؟ (علتها)
دندانقروچه یک اختلال چندعاملی است و عوامل مختلفی میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند.دندان قروچه ممکن است به چند دلیل رخ دهد. در کودکان پس از رویش اولین دندان و در هنگام رشد اولین دندان دائمی، سایش دندان ها اتفاق می افتد. به طور معمول این اتفاق زمانی که دندان های دائمی به طور کامل در می آیند متوقف می شود.
این رفتار در اغلب اوقات به دلیل نگرانی، استرس، خشم و یا حتی تمرکز کردن اتفاق می افتد. بر اساس تحقیقات احتمال افزایش ضربان قلب در هنگام انجام این عمل نیز وجود دارد. احتمال دارد براکسیسم مرتبط با یک ناهنجاری غیر طبیعی باشد. زمانی که دندان ها در موقع بسته شدن فک به هم نمی رسند، یک اختلال ناشی از این رفتار می باشد.علل ایجاد دندان قرچه عبارتند از:
1️⃣ استرس و اضطراب
استرس زیاد، فشار روانی و اضطراب از شایعترین عوامل مرتبط با براکسیسم هستند.
2️⃣ اختلالات خواب
وجود مشکلات خواب مانند آپنه خواب انسدادی میتواند با دندانقروچه همراه باشد.
3️⃣ عوامل سبک زندگی
مصرف زیاد کافئین، الکل و سیگار باعث افزایش احتمال فشار یا سایش دندانها میشود.
4️⃣ داروها و شرایط پزشکی
برخی داروهای روانپزشکی و شرایط مانند اضطراب یا افسردگی میتوانند نقش داشته باشند.بعضی از دارو های خاص مانند داروی ضد افسردگی، آنتی سایکوتیک و آمفتامین می توانند باعث ایجاد دندان قروچه باشند.برخی از بیماری های اعصاب مانند پارکینسون و یا هانتینگتون می توانند سبب انجام ناارادی این عمل باشند.
5️⃣ ناهنجاریهای بایت(طرز قرارگیری دندان ها روی هم)
اختلالات در قرارگیری دندانها هنگام بسته بودن دهان ممکن است باعث براکسیسم شود.دندان های کشیده شده یا افتاده هم می توانند با بر هم زدن نحوه قرارگیری دندان ها باعث ایجاد دندان قروچه شوند.
نحوه تشخیص دندانقروچه
تشخیص براکسیسم معمولاً در معاینه دندانپزشکی انجام میشود. در دنتومینا با بررسی:
✔️ الگوی سایش روی دندانها
✔️ درد یا حساسیت فک
✔️ سابقه علائم و نشانهها
تعیین میکنیم که آیا براکسیسم وجود دارد یا خیر. در موارد خاص، ممکن است پایش خواب برای بررسی همزمان با سایر اختلالات خواب لازم شود.

روشهای درمان دندان قروچه
با توجه به اینکه علت دندان قروچه چیست، دنتومینا برای درمان آن و یا جلوگیری از آسیب های احتمالی ناشی از دندان قروچه، روش هایی را استفاده می کند. اگر علت آن به دلیل اختلال در جفت شدن دندان ها باشد، دنتومینا به اصلاح وضعیت نادرست دندان ها می پردازد.
در مطب دنتومینا درمان براکسیسم با رویکرد شخصیسازی و علمی انجام میشود. چند روش مهم عبارتاند از:
🦷 ۱. محافظ شبانه اختصاصی (Night Guard)
محافظهای دهانی که بهصورت اختصاصی برای هر فرد ساخته میشوند میتوانند:
✔️ از سایش دندانها جلوگیری کنند
✔️ فشار وارد بر مفصل فک را کاهش دهند
✔️ درد ناشی از فک را تسکین دهند
این روش یکی از مؤثرترین راهکارهای محافظتی است.البته نایت گارد دندان قروچه را درمان نمی کند ولی از دندان ها و مفاصل فک محافظت کرده و مانع آسیب دیدگی آن ها در اثر این رفتار می شود.

۲. مدیریت استرس و رفتار درمانی
مدیریت استرس
یکی از موارد شایعی که سبب این رفتار می شود، استرس و فشار عصبی می باشد. بنابراین سعی کنید روان خود را آرام نگه دارید. برای این کار می توانید از یوگا و مدیتیشن کمک بگیرید. همچنین مواردی که در زیر بیان شده در این رابطه می توانند به شما کمک کنند.
- منیزیم: منیزیم می تواند با کاهش عصبانیت و خستگی، خوابی آسوده را برایتان ایجاد نماید. مصرف برخی غذا ها مانند اسفناج، لوبیا و موز میزان مناسبی منیزیم دارند.
- ریشه سنبل الطیب: این گیاه آرامش بی نظیری را در هنگام خواب برایتان ایجاد می کند. با مصرف سنبل الطیب می توانید باعث بهبود وضعیت خواب خود شوید. در این صورت میزان فشار دادن دندانها به شدت کاهش پیدا می کند.
- روغن اسطوخودوس: مصرف این روغن آرامش سیستم عصبی و کاهش استرس را به دنبال دارد. می توانید شب ها مقداری از این روغن را به بالش خود بزنید تا با تنفس آن، عضلات فک و دهان در وضعیت ریلکس قرار گرفته و فک ها از هم فاصله بگیرند.
- کاهش مصرف کافئین: مصرف بیش از اندازه کافئین می تواند سبب بروز مشکلات عصبی و روانی شود. کافئین با افزایش ضربان قلب و ایجاد تنگی نفس می تواند بر تغییر خلق و خو تاثیر داشته باشد و به دنبال آن احتمال دندان قروچه در خواب را افزایش دهد.
۳. بهبود عادات خواب
بهبود کیفیت خواب نیز میتواند به کاهش دندانقروچه کمک کند:
✔️ تنظیم برنامه منظم خواب
✔️ کاهش مصرف کافئین و الکل قبل از خواب
✔️ محیط خواب آرام و تاریک
۴. درمانهای مکمل
در موارد خاص ممکن است از روشهایی مثل:
🔹 ماساژ عضلات فک
🔹 ورزشهای مخصوص فک
🔹 درمانهای فیزیکی
برای کاهش تنش عضلانی استفاده شود.
بوتاکس
سم بوتولونیم یا بوتاکس عموما برای درمان های زیبایی به کار گرفته می شود، اما می تواند تا حدودی برای کاهش دندان قروچه نیز موثر باشد. سم بوتولونیم برای فلج موقتی عضلات استفاده می شود، بنابراین می تواند تا حدودی اثرات این رفتار را کاهش دهد ولی مانع عملکرد درست عضله نمی شود. بوتاکس فقط تا حدودی عضلات فک را برای فشار بیش از اندازه ضعیف می کند.
پیامدهای مخرب دندان قروچه برای دهان و دندان
- آسیب به مینای دندان حساسیت دندان ها را بسیار افزایش می دهد.
- دندان قروچه، می تواند درد را در نواحی گوش، سر، فک، گردن و تمام صورت پخش کند.
- ساییدن دندان ها در شب می تواند صدای آزار دهنده ای برای اطرافیان داشته باشد.
- اگر فردی دارای دندان پر شده باشد، این حرکت می تواند سبب بیرون ریختن مواد پر کننده دندان شود.
شیوههایی برای کنترل دندان قروچه در کودکان
احتمال وجود دندان قروچه در کودکان وجود دارد، اما اکثراً این وضعیت نگران کنندهای نیست و پس از رشد کودکان معمولاً برطرف میشود؛ زیرا فکهای آنها در حال رشد و تغییر است. با این حال، برخی عوامل میتوانند در کودکان منجر به بروز دندان قروچه شوند.
- پدر و مادر و اطرافیان کودک باید به وی کمک کنند تا رنجش و خشم درونی خود را هر چه که هست، قبل از خوابیدن بیان کرده و آرامش پیدا کنند تا دندان قروچه کودک کاهش و یا از بین برد.
- پدران و مادران باید قبل از خوابیدن، کودک خود را در آغوش گرفته و نوازش کنند و از او بخواهند تا هر چه در درون دارد چه به صورت ترس یا وحشت و یا رنجش بازگو کرده و از خاطر او دور سازد.
- دقت کنید که کودکتان به مقدار کافی آب بنوشد، زیرا کم آبی بدن ممکن است باعث دندانقروچه شود.
- اگر تکرر این رفتار به صورت عادت باشد استفاده از محافظ دندان توصیه میشود. تا وقتی که کودک دندان دائمی در نیاورده است، نیازی به محافظ دندانی نیست چرا که دندان شیری میافتد و از طرفی چون سن کودک کم است، گذاشتن محافظ دندانی راحت نیست.
چرا درمان در مطب دنتومینا؟
در مطب دنتومینا:
✔️ تشخیص دقیق براساس بررسیهای تخصصی
✔️ ساخت محافظ دهانی متناسب با ساختار دهان شما
✔️ درمانهای علمی و پیگیری منظم
✔️ آموزش بهداشت دهان و مدیریت عوامل زمینهای
📌 جمعبندی
دندانقروچه یا براکسیسم یک وضعیت شایع است که در بسیاری از افراد نادیده گرفته میشود، اما میتواند به مشکلات جدی منجر شود. تشخیص بهموقع و درمان مناسب — اعم از محافظ شبانه، مدیریت استرس و اصلاح عادات — میتواند از آسیبهای طولانیمدت جلوگیری کند.
اگر علائم براکسیسم را دارید، همین امروز در مطب دنتومینا نوبت بگیرید تا از تشخیص تا درمان تخصصی همراهتان باشیم.
سؤالات متداول دندانقروچه (براکسیسم)
پاسخ علمی و ساده به پرتکرارترین سوالات بیماران دنتومینا
1دندانقروچه چیست و چرا اغلب متوجه آن نمیشویم؟
▾
2دندانقروچه در خواب خطرناکتر است یا در بیداری؟
▾
3مهمترین علت دندانقروچه چیست؟
▾
4دندانقروچه چه آسیبهایی به دندانها وارد میکند؟
▾
5آیا دندانقروچه باعث درد گوش و سردرد میشود؟
▾
6نایتگارد چیست و آیا دندانقروچه را درمان میکند؟
▾
7آیا استرس واقعاً میتواند دندانقروچه را تشدید کند؟
▾
8آیا بوتاکس برای درمان دندانقروچه مؤثر است؟
▾
9آیا دندانقروچه در کودکان طبیعی است؟
▾
10چه زمانی برای درمان دندانقروچه باید به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
▾
😬 همین امروز دندانقروچه را متوقف کنید!
اگر صبحها با درد فک، سردرد یا ساییدگی دندانها از خواب بیدار میشوید،
دندانقروچه را جدی بگیرید؛ چون درماننشدن آن میتواند به شکستگی دندان و آسیب مفصل فک منجر شود.
در کلینیک دندانپزشکی دنتومینا، علت دقیق دندانقروچه بررسی شده و
محافظ شبانه اختصاصی (نایتگارد) و درمان مناسب برای شما طراحی میشود.
🎁 معاینه و مشاوره اولیه دندانقروچه در دنتومینا رایگان است
📞 تماس فوری 🌐 رزرو آنلاین وقت📍 آدرس: تهران – خیابان جانبازان غربی، بین میدان هلال احمر و اتوبان امام علی، جنب فاطمیه ارشاد – پلاک ۲۰۹ طبقه دوم

